เรื่องเจ็บๆในหน้าร้อน

ดิฉัน / STORY / เรื่องเจ็บๆในหน้าร้อน
อากาศร้อนเหมือนจะกลืนกินผิวให้ละลายเหือดหายไปกับตาแค่เวลาเดินออกมานอกที่ทำงานชั่วประเดี๋ยวประด๋าวก็มึนหัว ตัวแดงไปหมด ได้เห็นแดดแล้วก็อดไม่ได้ที่จะนึกถึงท่านที่ต้องทำงานกลางแจ้งที่แดดแรงจะทำให้เหนื่อยเพลียแสนทรมานหน้าแดง ผิวไหม้ เหงื่ออาบตัว

shutterstock_552677497-1

ร้อนนี้เป็นฤดูกาลแห่งโรคจากสัตว์จตุบาททั้งหลาย โดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะและพิษสุนัขบ้า ไม่ใช่แค่สุนัข แมวหรือกระต่ายเท่านั้นนะครับที่ต้องระวังพิษ ซึ่งแม้ว่าสัตว์ของท่านจะฉีดวัคซีนป้องกันแล้วก็ตามแต่คนที่ถูกกัดจนเลือดออก ถูกเลียที่ปากหรือถูกน้ำลายเข้าที่ลูกนัยน์ตาก็ต้องฉีดวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้า ‘สำหรับคน’ เอาไว้ด้วย ผมเพิ่งเจอคนไข้ถูกสุนัขบางแก้วของตัวเองกัดที่แก้มมาจนเป็นแผล ซึ่งก็เข้าใจทั้งคนทั้งสุนัขที่เลี้ยงครับ ด้วยผมเชื่อว่าสุนัขเขาไม่ตั้งใจกัดเจ้าของหรอกครับ ยกเว้นไว้ว่าทำเขาตกใจหรือเขาอยู่ในภาวะพิเศษเช่นมีลูกอ่อน ดังที่เคยเห็นสุนัขหรือแมวที่กัดเจ้าของตัวเองแล้วหลังจากนั้นก็นอนหมอบหน้าเศร้าดูน่าสงสารพิลึก TOP TIPS คือความไม่ประมาทยังใช้ได้ผลดีเสมอสำหรับเรื่องร้อนที่ต้องไม่เผลอต่อไปนี้ครับ

5 เรื่องเจ็บในวันร้อนจี๋

1. เจ็บหมาแมวกัด ให้ตั้งสติดี จากนั้นให้ดูบริเวณที่ถูกกัด ข่วนหรือถูกเลียว่าเป็นจุดยุทธศาสตร์ต้องระวังหรือไม่คือใบหน้า ศีรษะ ดวงตา ปาก จมูก ถ้าจุดบาดเจ็บมีเลือดออกหรือสัมผัสกับน้ำลายของสุนัขและแมวที่เยื่อบุของร่างกายก็ควรต้อง ‘ฉีดวัคซีน’ ป้องกันพิษสุนัขบ้าทั้งถ้าเป็น
แผลก็ควรฉีดกัน ‘บาดทะยัก’ ให้ครบเครื่อง แล้วเรื่องที่สำคัญต้องบอกคุณหมอก็คือพฤติการณ์ของสัตว์นั้นว่ากัดอย่างมีเหตุผลหรือไม่ เช่นตกใจ หวงลูกหรือถูกรังแกเพราะถ้าจู่ๆสัตว์นั้นเข้าโจมตีแล้วดูอาการเขาไม่ค่อยดีจะได้คอยสังเกตอาการสัตว์นั้นต่อ

2. เจ็บแดดเผา กิจกรรมที่ต้องออกนอกบ้านทั้งหลายมีโอกาสเกิดความ ‘เจ็บ’จากแดดเผาได้โดยส่วนที่บาดเจ็บง่ายเห็นจะหนีไม่พ้น ‘ผิว’ และ ‘ดวงตา’ ด้วยทั้ง 2 จุดนี้เป็นส่วนที่อ่อนไหวไม่ธรรมดาต่อรังสียูวี เพื่อป้องกันแสงทำเจ็บจากดวงตะวัน อย่าลืมปกป้องทั้ง ‘ตัว‘ และ ‘ตา’ ด้วยตัวช่วยที่ดีอย่างแว่นกันแดดกับครีมกันแดดด้วย

3. เจ็บไปทะเล ลองนึกดูว่าถ้านั่งกินส้มตำจิบน้ำมะพร้าวอยู่ในร่มสบายอารมณ์แล้วสักพักลุกไปว่ายน้ำในทะเลก่อนจะขึ้นมาด้วยความรู้สึกเจ็บๆคันๆตัว จะกลับมากินตำมะพร้าว เอ๊ย…ตำปูม้าที่เหลืออยู่ก็หมดอารมณ์เสียก่อน สำหรับสาเหตุเจ็บๆยามเล่นน้ำทะเลที่อาจเป็นได้นี้เกิดจากตัวอ่อนของสัตว์ทะเลหรือพิษจากเศษชิ้นส่วน ‘ต่อมพิษ (Cnidocyte)’ ของสัตว์ทะเลจำพวกแมงกะพรุนที่ใครหลายคนเรียกเล่นๆว่า ‘แตนทะเล’ หรือริ้นทะเล ซึ่งต่อมนี้เป็นอณูเล็กที่ลอยล่องอยู่ในพระสมุทรสุดที่จะมองเห็นง่าย จึงทำให้ผู้ว่ายน้ำไปสัมผัสมันเข้าเกิดอาการเจ็บๆคันๆบางทีเป็นรอยแดงได้ ขึ้นกับว่าสัมผัสมันมากน้อยเพียงใด

4. เจ็บท้องเสีย หน้าร้อนแล้วท้องเสียดูเหมือนเป็นของคู่กัน มีวิธีอยู่ง่ายๆคือให้ระวังในเรื่องกินของที่ไม่แน่ใจว่าเก็บรักษาไว้อย่างดี เช่นของสดที่ไม่ได้อยู่ในตู้เย็น อาหารทะเลที่ไม่ได้แช่ห้องเย็นทันทีที่จับได้ น้ำแข็งที่ไม่แน่ใจแหล่งที่มาหรือว่าเป็นน้ำแข็งที่เก็บรวมไว้กับของสดรวมไปถึงอาหารที่เสี่ยงบูดเสียง่ายอย่างกะทิและนม

5. เจ็บผิว โรคผิวหนังในหน้าร้อนที่กำเริบได้มีอยู่ อย่างลมพิษที่ถูกกระตุ้นด้วยความร้อนและเสื้อรัด ผมเจอคนไข้ทำงานสายการบินใหญ่มีผื่นเห่อขึ้นมาช่วงหน้าร้อนอยู่บ่อยๆ อย่างบ้านเราเองก็มีสิทธิ์ให้กำเนิดผื่นน้องใหม่จากต่อมเหงื่อที่ผลิตเสโทออกมามาก ซึ่งผื่นที่ว่านี้มีที่มายาวนานคือ ‘ผดร้อน (Prickly heat)’ อันเป็นที่มาของแป้งเย็น ส่วนในท่านที่ ‘ขี้ร้อน’ เหงื่อออกง่ายดาย รวมถึงเด็กๆที่อยู่นอกห้องแอร์ไม่นานก็ตัวเปียกเหมือนอาบน้ำแล้วก็ต้องระวังโรคผิวหนังอย่างเชื้อราเอาไว้ด้วยซึ่งถ้าเป็นในเด็กต้องนึกถึงติดเชื้อ ‘ยีสต์’ ที่พบบ่อยไว้

ในครั้งนี้จะเห็นว่าไม่เอาเรื่องหน้าร้อนอย่างฮีทสโตรคหรือลมแดดมาเล่า เพราะเชื่อว่าท่านที่รักเข้าใจได้ข้อมูลไว้เยอะแล้ว เลยขอเอาเรื่องราวความเจ็บที่เก็บรวบรวมมาจากประสบการณ์ตรวจคนไข้ในหน้าร้อนมาเผื่อไว้ จะได้ช่วยกันดูแลให้ครบทุกด้าน เรื่องเจ็บๆที่เล่ามาเป็นสิ่งที่เราช่วยกันระวังได้ เช่นเดียวกับผู้ที่ไม่สบายมีโรคประจำตัวที่ความร้อนส่งผลลบได้อย่าง ความดันสูง, โรคหัวใจ, ปวดไมเกรนและอื่นๆก็ต้องคอยถนอมตัวเองไว้อย่างรอบคอบ ซึ่งเชื่อว่าผู้ที่อยู่ใต้แสงแดดอย่างเรา

ทุกคนย่อมเคยมีประสบการณ์ที่ผ่านเรื่องต่างๆมาพอสมควร เขาถึงเรียก ‘ผ่านร้อนผ่านหนาว’ ไงครับ


เรื่อง: น.พ.กฤษดา ศิรามพุช  คอลัมน์ รู้ไว้ใช่ว่า นิตยสารดิฉัน