ฉุกเฉินที่ไม่เกินมือ

ดิฉัน / STORY / ฉุกเฉินที่ไม่เกินมือ

ผมได้แอพฯมาใหม่ไว้ใช้ดูคนไข้ได้ครับ เรื่องของเรื่องก็คือ คนไข้ในคลินิกมาด้วยอาการฉุกเฉินบ่อยครั้งผมเลย สั่งให้ติดกล้องวงจรปิดใหม่ทั้งหมดซึ่งกล้องรุ่นใหม่จะได้แอพฯสำหรับดูภาพผ่านทางออนไลน์พ่วงมาด้วย

shutterstock_526393795-1
ไม่ว่าอยู่ไหนก็เห็นคนไข้ได้ เลยติดแอพฯนี้มากครับ เพราะสะดวกเป็นประโยชน์กับทั้งหมอและคนไข้มากมาย ผมเคยมีกรณีที่คนไข้หายใจไม่ออกมามือกับหน้าเขียวแล้วก็รีบแก้กันจนทัน เพราะอาการเหล่านี้มีนาทีทองกันอยู่แค่ไม่เกิน 5 นาทีเท่านั้นครับ

หยุดหายใจแต่ละครั้งสมองก็ตายไปเป็นส่วนๆแล้ว

สำหรับภาวะฉุกเฉินที่เล่ามาเป็นเรื่องที่รอไม่ได้ครับ แต่อย่างไรก็ดีมีภาวะที่ดูเสมือนฉุกเฉินอีกหลายอย่างที่ยังไม่ต้อง ‘ตระหนก’ ไปเพราะยังมีเวลาในการตัดสินใจอยู่บ้างครับ

ไม่อยากให้ท่านต้องกังวลกับทุกอาการทุกความป่วยว่าฉุกเฉินแล้วจะพากันเครียด ต้องรีบร้อนไปเสียทุกเรื่อง เพราะถ้ารู้ว่าพอมีเวลาอยู่บ้างก็จะช่วยในการตั้งสติแล้วรับมือกับอาการได้ดีกว่าครับ โดยเฉพาะในโรคต่อไปนี้

– ประจำเดือนขาด (Abnormal Menstruation) เป็นเรื่องฉุกเฉินสำหรับสาวๆหลายคน ต้องรีบรุดไปหาคุณหมอขอให้ดูจนรู้แน่ ที่จริงแล้วเหตุแห่งระดูไม่มาไม่ได้มีเรื่องตั้งครรภ์อย่างเดียวนะครับ ที่พบบ่อยอีกก็คือภาวะ ‘ไข่ไม่ตก (Anovulatory amenorrhea)’ พูดง่ายๆ คือฮอร์โมนวิปริตแปรปรวนไปเกิดได้จากเครียด,ป่วยหนักหรือนอนดึกติดกัน เท่านี้ก็ทำให้เพื่อนเก่าแก่ที่เคยมาทุกเดือนไม่มาเยือนดังเดิมได้แล้วและเมื่อยิ่งเครียดว่าเมนส์ไม่มาก็ยิ่งพาให้หดหายไม่มาอีกเข้าไปใหญ่

– ภาวะช็อคทางใจ (Hyperventilation) มักเป็นในหนุ่มสาวอายุน้อยแต่บางครั้งก็เกิดในวัยผู้ใหญ่ได้ มาจากความเครียดเป็นหลักครับ มีอาการคล้ายจะช็อคหายใจไม่เข้า เหงื่อออก ร้องไห้ มือจีบเกร็งหายใจหอบไม่เป็นจังหวะ ถ้าดูแล้วสุขภาพดีก็ขอให้แก้ง่ายๆก่อนโดยเตือนให้ ‘ค่อยๆหายใจ’ หายใจเข้าให้ลึกแล้วหายใจออกให้สุดอย่าง ‘ช้าๆ’ ค่อยเป็นค่อยไป อาจใช้ถุงกระดาษครอบให้หายใจในถุงช่วยก็ได้ครับ

– เจ็บจี๊ดหน้าอก (Sharp chest pain) อาการเจ็บหน้าอกเป็นอีก อาการหนึ่งซึ่งพาคนไข้มาหาที่ห้องฉุกเฉินมากครับ แต่ถ้าเป็นเจ็บแบบแปลบหรือจี๊ด เจ็บบางจังหวะแล้วหายไป เจ็บเวลาหายใจเข้า เป็นในช่วงมีความเครียด ไม่มีอาการเหนื่อยร่วมด้วยและไม่มีการเจ็บร้าวไปแขนซ้าย ซึ่งอาการเจ็บดังนี้ก็อาจเป็นได้ครับ

– ปวดหัวตุบๆ (Throbbing headache) รู้สึกเหมือนหัวจะระเบิดหรือมีหัวใจติดอยู่ที่ขมับ อาการอย่างนี้อาจพาหลายท่านคิดไปไกลถึง ‘เส้นเลือดสมอง’ ว่าจะแตกตูมตามเป็นอัมพฤกษ์-อัมพาต ขอท่านยังพอสบายใจได้ครับ ว่าอาการปวดตุบนี้แม้จะปวดแทบบ้าทว่าถ้าท่านไม่มีประวัติความดันสูงหรือไม่เคยเส้นเลือดแตกมาก่อนก็ยากครับที่สำคัญคือเส้นเลือดที่ตุบอยู่ข้างขมับ แทบไม่เกี่ยวอะไรกับเส้นเลือดภายในสมองเลยครับ

– ปวดท้องจุกแน่นลิ้นปี่เป็นช่วงๆ (Epigastric pain and Heartburn) อาการปวดบิดเป็นระยะหรือปวดมากเหมือนไส้จะขาดเป็นอาการที่สามารถพาคนไปห้องฉุกเฉินได้สบายๆ หลายท่านมีอาการจุกแน่นลิ้นปี่จนแทบหายใจไม่ออกด้วย อาการที่ว่ามักเป็นช่วงกลางดึกซึ่งทำให้ยิ่งตกใจได้ง่าย การปวดท้องรุนแรงนี้มีสิทธิ์อันตรายได้จริงครับ แต่ถ้าท่านยิ่งตระหนกมันก็อาจทำให้สถานการณ์แย่ลง ลองสังเกตอาการถ้าปวดจุกแน่นลิ้นปี่มีแน่นคอหอย ให้นึกถึง ‘กรดไหลย้อน’ กำเริบไว้ด้วยครับ

อาการทั้ง 5 เป็น Symptom checker ให้ท่านหยุดตั้งตัวแล้วเช็คดูเอง โดยค่อยๆพิจารณาอาการก่อนว่าเข้าข่ายฉุกเฉินหรือไม่ ถ้าใช่ก็ต้อง ‘รีบ’ ครับเพราะฉุกเฉินก็คือฉุกเฉินรอไม่ได้

แต่จากประสบการณ์ที่ผมรักษาคนไข้ทั่วไปมาสิบกว่าปีมันจะมีผสมกันเสมอครับ จะเรียกว่าครึ่งต่อครึ่งก็ยังได้ นั่นคือคนไข้ครึ่งหนึ่งยังไม่ถึงกับอันตรายมาก หากแต่เมื่อตกใจก็เลยทำให้ทุกอย่างดูเลวร้ายไปหมดเลยอดเป็นห่วงท่านที่รักไม่ได้ ขอให้ค่อยๆตั้งสติไป

แล้วจะรับมือได้ทุกสถานการณ์ครับ


เรื่อง: น.พ.กฤษดา ศิรามพุช  คอลัมน์ รู้ไว้ใช่ว่า นิตยสารดิฉัน