ยาสั่ง

ดิฉัน / STORY / ยาสั่ง

ยาสั่งมีต้นกำเนิดจากหมอผี แต่ต่อมาก็มีหมอแผนปัจจุบันเอายาที่คล้ายๆกันมาใช้ แต่ก็อยู่ในวงการแคบๆด้วยกลัวว่ารักษาแล้วคนไข้จะกลายเป็นผีไปเสียก่อน

แต่กระนั้น ยาทั่วไปที่เรารับประทานอยู่ก็อาจมีฤทธิ์ ‘สั่ง’ ได้ และไม่ใช่ฤทธิ์ที่น่าพึงใจนักดังอาการต่อไปนี้

shutterstock_316367573-1

มีไข้ : ไข้สูงดื้อทำอย่างไรก็ไม่ลง แต่วิธีแก้อาจแค่การหยุดยาที่กินอยู่มากมายนั้นลงเพราะว่ามันเป็น ‘ไข้จากยา (Drug fever)’ โดยเฉพาะกลุ่มยาปฏิชีวนะ

ออกผื่น : ลางทีอาจไม่ใช่แพ้อย่างเดียว แต่ยาหลายอย่างก่อให้เกิดผื่นได้ เป็นต้นว่า ยาฆ่าเชื้อ ยาโรคหัวใจ ยาจิตประสาท ยาสมองและยากันชัก

ดีซ่าน : ตัวเหลืองและตาขาวเหลือง ผิวพรรณดูงามอร่ามเรือง เป็นเรื่องของ ‘ตับป่วย’ ที่อาจเกิดได้ด้วยบริโภคยาล้นเกินไป ไม่ว่ายาฝรั่งหรือยาสมุนไพรล้วนเกิดได้ทั้งสิ้น เช่นกินกรดวิตามินเอรักษาสิวมากไปทำให้ตับวายได้

ปวดตัว : น่ากลัวกระดูกพัง เกิดจากยาสั่งจำพวก ‘สเตียรอยด์’ ใช้กดภูมิตั้งแต่ภูมิแพ้ไปจนถึงแพ้ภูมิโรครูมาตอยด์ โรคพุ่มพวง โรคสะเก็ดเงิน หรือบางกรณีเกิดจาก ‘ยากดภูมิ (Immunosuppressant)’ ก็เป็นได้

ปวดกระเพาะ : อาการสั่งข้อนี้พบบ่อยแต่ไม่ค่อยน่าสบายใจนัก เพราะยาแก้ปวดและยาฆ่าเชื้อถ้ากินประจำมีสิทธิ์ ทำให้เป็นแผลเรื้อรังและตกเลือดในทางเดินอาหารได้

ช้ำง่าย : แต่ไม่เกี่ยวกับใจสลายวายรัก รอยช้ำปริศนาตามตัวอาจไม่ใช่พรายย้ำเสมอไป แต่เกิดจากยาละลายลิ่มเลือดและยาช่วยให้เลือดใสไม่ข้น พบได้ในคนป่วยด้วยโรคหลอดเลือดหัวใจ สมอง ใส่เครื่องช่วยเต้นหัวใจและเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ถ้ามีช้ำง่ายและเลือดออกเวลาแปรงฟันบ่อยผิดปรกติ ต้องรีบพบหมอเพื่อขอลดยาครับ

ติดเชื้อ : ยิ่งกินยายิ่งป่วยบ่อย เชื้อค่อยแทรกซึมเข้าสู่กระแสเลือด พบได้ในยาสเตียรอยด์ ยากดภูมิ ในกลุ่มผู้มีปัญหาเรื่องภูมิและผู้ที่ต้องปลูกถ่ายอวัยวะ

ปวดหัว ปากแห้ง : ข้อนี้พบบ่อยในยารักษาสิวโดยเฉพาะกรดวิตามินเอที่ทำให้ตับพังแล้วยังมีแผลในปากง่ายอีกด้วย

ภาพเหลือง : มองเห็นฟ้ารอบตัวราวอุกาฟ้าเหลืองดูมลังเมลืองราวแสงเหนือแสงใต้ แต่ถ้ายังไม่ได้อยู่ขั้วโลกขอให้นึกถึงยาโรคหัวใจอย่าง ‘ดิจิทัลลิส’ ที่เป็นสารพิษจากพืช ซึ่งถ้ากินมากเกินไปจะสะสมเกิดอาการเห็นภาพเหลืองได้

ความดันขึ้น : กินยาแล้วมึนโดยเฉพาะยาแก้แพ้ ลดแน่นจมูกชื่อ ‘สูโดเอฟรีดริน (Pseudoephedrine)’ และ ยาลดน้ำหนักที่มีส่วนประกอบเป็นญาติของสารกลุ่มนี้

ตัวเกร็ง ลิ้นแข็ง : นั่งนิ่งเหมือนหุ่นหรือมีอาการลิ้นคับปาก เคลื่อนไหวลำบาก มักเกิดจากยาที่มีผลต่อเคมีสมองเช่น ยารักษาอาการทางจิตทั้งหลาย ตั้งแต่ซึมเศร้า สองขั้วอารมณ์ปรวน ตื่นตระหนกและจิตเภท

ไตพัง : อาทิยาแก้ปวด (NSAIDs) และยาปฏิชีวนะอย่างเจ็นต้ามัยซินที่ใช้มากแล้วมีพิษต่อไต (Nephrotoxicity) รวมไปถึงยาฉีดสีเวลาไปเข้าอุโมงเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ด้วยครับ

ท้องเสีย : พบอาการสั่งไส้เช่นนี้ได้ในยาฆ่าเชื้อในเด็กชนิดแรง เช่น ยาแก้คออักเสบชื่ออะม็อกซี่ ที่ถูกอัพฤทธิ์ด้วยกรดคาวูลินิกเข้าไปให้แรงขึ้น เล่นเอาคุณพ่อคุณแม่มึนได้ถ้า คุณหมอไม่เกริ่นไว้ก่อน เพราะกลายเป็นว่ารักษาหวัดหายแต่ลูกน้อยถ่ายไม่หยุด วิธีง่ายสุดคือหยุดยาครับ แล้วอาการไส้รั่วชวนพ่อแม่จิตตกจะค่อยดีขึ้น

จะเห็นว่ามีอาการ ‘สั่ง’ มากมายที่เกิดจากยาหลากชนิดที่ดีคือหาคุณหมอที่จะขอความเห็นเป็นที่ปรึกษาที่น่ารักให้ เราได้ยามเกิดปัญหายาขึ้นมาดีกว่า

จะได้ไม่ต้องเสี่ยงทั้ง ‘ยาสั่ง’ และ ‘หมอสั่ง’ ครับ


เรื่อง: น.พ.กฤษดา ศิรามพุช  คอลัมน์ รู้ไว้ใช่ว่า นิตยสารดิฉัน