ภัยเงียบจากยาง่วง

ดิฉัน / STORY / ภัยเงียบจากยาง่วง
เมื่อนอนไม่หลับอย่าคิดถึงทางลัดที่เปิดปุ๊บติดปั๋บทีเดียวนะครับ ผมกำลังพูดถึงยานอนหลับอยู่ครับว่าอันตรายอย่างสาหัส

shutterstock_273587306-1

อันตรายของมันไม่ได้ทำให้ ‘ติด’ ได้อย่างเดียว แต่มันยังทำให้สมองสับสน ถึงขั้นไม่รู้ตัวแล้วเสียชีวิตได้ คนไข้ควรต้องได้รับทราบความเสี่ยงไปพร้อมๆกันด้วยว่าเมื่อรับประทานยานอนหลับเข้าไปแล้ว นอกจากได้ ‘หลับ’ อาจจะได้อันตรายต่อไปนี้ตามมา เกิดอาการสับสนไม่รู้ตัว หยุดหายใจขณะหลับ สำลักอาหารเข้าปอด ลืมเหตุการณ์ก่อนหน้า (Anterograde amnesia) นำไปสู่อาชญากรรมทางเพศได้

นอกจากนั้นท่านผู้อ่านที่รัก ควรต้องทราบด้วยครับว่าคุณหมอท่านมักจ่ายยานอนหลับกันในกรณีใดบ้าง เพื่อจะได้ระวังตัวกันเอาไว้ โดยเฉพาะเมื่อเข้าโรงพยาบาล ไม่ว่าจะป่วยด้วยโรคทั่วไปหรือต้องแอดมิท ถ้าท่านหลับได้เองแล้วได้ยานอนหลับ ขอให้รีบเบรกด่วนๆเลยครับ เมื่อต้องส่องกล้อง หรือทำหัตถการทางการแพทย์ บางครั้งจะให้ยากดสมองเพื่อให้ง่วงซึมไม่ต้านกล้อง เมื่อพาเด็กไปตรวจรักษาฉุกเฉิน เมื่อเด็กร้องและดิ้นมาก คุณหมอจะให้ยาช่วยนอนก็ต้องระวัง เมื่อต้องเข้าสแกนร่างกายในอุโมงค์ ไม่ว่าจะซีทีหรือว่าเอ็มอาร์ไอ ถ้าคนไข้ไม่สงบ จะถูกฉีดยานอนหลับเช่นกัน เมื่อคนไข้ชัก กรณีนี้มักใช้ยานอนหลับแบบ ‘ฉีด’ เข้าเส้นเลือดโดยตรง ซึ่งถ้ามากไปจะกดการหายใจได้เลยทีเดียว

ความน่ากลัวของยานอนหลับยังมีอีกครับตรงที่ยานอนหลับอาจทำให้เกิดอันตรายได้กับคนทุกวัย แต่จะทำพิษหนักได้มากกับกลุ่มคนพิเศษโดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว ดังในกลุ่มคนต่อไปนี้ครับ

ผู้สูงวัย ยิ่งอายุมากเท่าไรยิ่งเสี่ยงเท่านั้น เพราะสมองผู้สูงวัยไวต่อยานอนหลับและมีปัจจัยอื่นๆเสริมด้วย

คนที่กินอาหารได้น้อย เพราะทำให้ร่างกายแห้ง (Dehydration) เมื่อได้ยานอนหลับเข้าไปยิ่งไปซ้ำให้เกิด ‘ภาวะสมองสับสนรุนแรง (Delirium)’ ได้ง่าย

คนเจ้าเนื้อ หรือพูดง่ายๆว่าคนอ้วนที่มีไขมันตามร่างกายอยู่มาก ยานอนหลับ (Benzodiazepines) อย่างแวเลียมหรืออะติแวน ละลายในไขมันได้ดี ทำให้เก็บอยู่ได้นานจึงออกฤทธิ์นาน

คนที่มีปัญหาทางสมอง เช่นหลัง ผ่าตัดสมอง, หลอดเลือดสมองตีบหรือแตก, โรคทางจิตเวช

คนที่ดื่มแอลกอฮอล์ ห้ามกินยานอนหลับพร้อมแอลกอฮอล์เด็ดขาด นอกจากนั้นการทำงานของตับไม่ดีทำให้ยานอนหลับตกค้างในร่างกายได้มาก

ผู้ป่วยโรคตับ มีปัญหาเรื่องตับทำงานไม่เต็มที่ทั้งจากตับอักเสบ, ไวรัสตับอักเสบ ฯลฯ ยานอนหลับอาจไปทำร้ายตับที่อ่อนแอให้ทำงานหนักขึ้น เร่งให้ตับเสื่อมเร็วขึ้น

ผู้ป่วยที่มียาประจำตัวมากชนิด เพราะยานอนหลับอาจถูกเพิ่มฤทธิ์กดสมองได้จากยาตัวอื่นๆที่กินครับ เช่น ยาแก้ปวด, ยากดไอ ฯลฯ

แต่ละปีมีความตายที่เกิดจากยานอนหลับมีอยู่มากครับ ดูง่ายๆจากดาราฮอลลีวู้ดที่เสียชีวิตหลายท่านมียานอนหลับเกี่ยวข้องด้วย ทั้งมาริลีน มอนโร, วิทนีย์ ฮุสตัน, ฮีท เล็ทเจอร์, ไมเคิล แจ็คสัน และล่าสุดคือโครี มอนทีธ จาก Glee ที่เสียชีวิตจากยาที่ไปกดประสาทอย่างรุนแรง

มีการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ชื่อดังอย่าง British Medical Journal เมื่อปี ค.ศ. 2012 ชี้ว่า คนไข้ที่ได้รับการจ่ายยานอนหลับจากคุณหมอ มีโอกาสเสียชีวิตสูงกว่าคนทั่วไปที่ไม่กินยาถึงเกือบ 4 เท่า! แม้ว่าจะรับประทานในปริมาณที่น้อยมากก็ตาม ซึ่งก็ตรงกับที่เราคุยกันว่าอันตรายจากยานอนหลับไม่ได้ขึ้นกับปริมาณมากหรือน้อย

แค่กินบ่อยๆก็ถึงชีวิตได้เหมือนกัน


เรื่อง: น.พ.กฤษดา ศิรามพุช  คอลัมน์ รู้ไว้ใช่ว่า นิตยสารดิฉัน