อาวุธลับดามหัวใจ

ดิฉัน / STORY / อาวุธลับดามหัวใจ

หัวใจอ่อนๆของคนเรานี้ทำมาจากกล้ามเนื้อเป็นส่วนใหญ่ครับ เป็นกล้ามเนื้อพิเศษที่ไม่เหมือนส่วนอื่นในร่างกาย ทำงานได้ด้วยตนเองเป็นเอกเทศแบบไม่ต้องพึ่งนายใหญ่จากที่ไหน แม้ในเวลาที่สมองตายหัวใจก็ยังเต้นตุบตับอยู่ได้เป็นปรกติ

shutterstock_379986157-1

ความลับที่สำคัญของหัวใจจึงอยู่ที่ ‘เครือข่าย’ หลอดเลือดที่โยงใยกันเลี้ยงอย่างเป็นระบบซับซ้อน เลี้ยงตรงนั้นเผื่อตรงนี้ เลี้ยงไว้ทุกที่ที่หัวใจต้องทำงานแบบหยุดไม่ได้

เส้นเลือดเป็นอาวุธลับของหัวใจที่ช่วยประคองให้มันเต้นอยู่ได้แม้จะเสียในบางจุดครับ แต่ถึงกระนั้นแม้มีหลายก๊อกไว้ให้ไขเวลาหัวใจรั่ว แต่เมื่อถึงเวลาจริงๆบทมันจะหยุดทำงานขึ้นมาก็พากันหยุดไปพร้อมๆกันได้ ทำให้หัวใจเกิดสะดุดขึ้นมา ถ้าสะดุดน้อยก็แค่แน่นอกพอเหนื่อยๆแต่ถ้าสะดุดมากอาจหัวใจถลอกต้องบอกน้องใบเตย เอ๊ย…หัวใจหยุดเต้นไปเลยก็ได้

เมื่อถึงตอนนั้นอาจต้อง ‘ซ่อม’ หัวใจกันใหม่ หรืออาจต้องยกเครื่อง ‘เปลี่ยนอะไหล่’ กันเลยก็เป็นได้ ในปัจจุบันมีทางเลือกเยอะขึ้นกว่าเดิมมากครับ โดยไฮเทคที่สำคัญก็คือ ‘สเต็มเซลล์’ ครับ แต่ไม่ใช่ชนิดที่เอามาเสริมสวย แล้วอ้างว่าต้านชรานะครับ อย่างนั้น ยังไม่ถือเป็นการรักษาที่ได้มาตรฐานยอมรับกันในโรงเรียนแพทย์ แต่ที่ดังก็เพราะกลยุทธ์การตลาดที่อาจใช้กับผู้ที่ไม่รู้ (แต่มีสตางค์) แล้วใช้เทคนิคเหนือชั้นคือ ให้คนดังพูดต่อกันไป ในฐานะที่เป็นหมอสอนหนังสือและทำงานวิจัยมาเรารู้กันดีครับว่าสเต็มเซลล์ชนิดไหนที่มีงานวิจัยน่าเชื่อถือ อย่างใน โรคหัวใจนั้นก็มีใช้อยู่บางชนิดและยังอยู่ในขั้นทดลอง ต้องรู้ว่ายังไม่ได้ตอบโจทย์ได้ทั้งร้อยนะครับ ที่ใช้กันล่าสุดมีดังต่อไปนี้ครับ

สเต็มเซลล์ : เป็นสิ่งที่หลายท่านเคยได้ยินคุ้นเคยกันมากับการรักษาโรคหัวใจ แต่สเต็มเซลล์แบบนี้ต่างจากที่เอาไปต้านชรา เสริมความงาม ตรงที่มีงานวิจัยรองรับและเป็นสเต็มเซลล์ที่เพาะขึ้นมาจากตัวคนไข้เอง (IMPACT-CABG) และใช้ปลูกถ่ายในการผ่าตัดบายพาส สำหรับกรณีเส้นเลือดหัวใจตีบครับ

สเต็มเซลล์หิ่งห้อย : โดยนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเซ็นทรัล ฟลอริดาได้ทำการตัดต่อพันธุกรรมแล้วเพาะสเต็มเซลล์ที่มีเอนไซม์คล้ายในหิ่งห้อยก่อนจะเอาไปปลูกถ่ายที่หัวใจเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่เสียไปและยังช่วยทำให้มีการสร้างเซลล์หัวใจใหม่ๆขึ้นมาได้ด้วย

สเต็มเซลล์จากรกเด็ก : การศึกษาที่สนับสนุนโดยกองทุนโรคหัวใจอังกฤษ (British Heart Foundation) ได้ทำการเพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์ชนิดหายากชื่อ CD133+ จากโลหิตในรกมนุษย์จนสามารถเติบโตเป็นเซลล์เนื้อเยื่อหัวใจได้ ทำให้ความหวังในการซ่อมแซมหัวใจที่ผุพังไปโดยใช้เนื้อเยื่อตัวเองมีความหวังมากขึ้น

อย่างไรก็ตามครับในการดามหัวใจจำเป็นที่จะต้องใช้หลายเทคนิคร่วมกันขอท่านที่รักอย่าไปคิดว่าสเต็มเซลล์คือ ‘ยาวิเศษ’ เสมอไปครับเพราะขณะนี้ยังอยู่ในขั้น ‘ทดลอง’ คงต้องใช้เวลาอีกพักใหญ่หรือถ้าเอาให้แน่จากที่ผมคาดการณ์ไว้คืออีก 10 ปีขึ้นไป

ถึงจะใช้การได้อย่างมั่นใจครับ


เรื่อง: น.พ.กฤษดา ศิรามพุช  คอลัมน์ รู้ไว้ใช่ว่า นิตยสารดิฉัน